Küresel ekonomi, İkinci Dünya Savaşı sonrası kurulan ticaret düzeninin sarsıldığı bir döneme girdi. 2026 yılında, Rusya-Ukrayna savaşının etkileri sürerken, İran merkezli bölgesel çatışmalar küresel tedarik zincirlerini kopardı.
ABD Başkanı Donald Trump’ın ikinci döneminde uyguladığı korumacı politikalar ve “öngörülemezlik” stratejisi, dünya piyasalarında derin bir “parçalanma” yarattı.
Ukrayna’dan Orta Doğu’ya Savaşın Ekonomik Bedeli Savaşlar, enerji arzını ve gıda güvenliğini doğrudan tehdit ediyor. Ukrayna’nın yeniden inşası için öngörülen maliyet 588 milyar dolar seviyesine ulaştı. 2026 yılı başında İran savaşıyla Hürmüz Boğazı’nın kapanması, dünya petrol ve gaz arzının %20‘sinin piyasadan çekilmesine yol açtı. Brent petrol fiyatları 110-120 dolar bandına yükselerek küresel çapta stagflasyon (durgunluk içinde enflasyon) riskini tetikledi.
Donald Trump’ın “Önce Amerika” doktrini, dış ticareti bir “kazan-kaybet” oyununa dönüştürdü.
2 Nisan 2025’te ilan edilen “Liberation Day” (Kurtuluş Günü) ile gümrük tarifeleri, 1909’dan bu yana görülmemiş seviyelere çekildi. Trump, tarifeleri ticaretin yanı sıra siyasi baskı aracı olarak kullanıyor.
“Liberation Day” ve Sonrasında Ülkelere Göre Tarife ve Ticaret Şokları yaşatan Trump’ın gümrük duvarları küresel ticarette ciddi daralmaya neden oldu. Uygulanan tarife oranları ülkeler bazında şu şekilde şekillendi:
- Çin: %145 (Fentanyl ve mütekabiliyet vergileri dahil).
- Kanada ve Meksika: %25 – %35.
- Avrupa Birliği: %15 – %20.
- Türkiye: %10 – %15.
Dünya Basınında, Trump’ın ekonomi politikalarını “sürekli belirsizlik şoku” olarak tanımlıyor. Fed üzerindeki baskılar ve Jerome Powell’ın görevden alınma tehditleri, finans sisteminin güvenilirliğini sorgulatıyor. Analistler, bu süreci “Trump’ın ignominisi”(kamuoyu önünde utanç veya rezalet) veya hesaplanmış bir kaos stratejisi olarak nitelendiriyor.
Türkiye Ekseninde “Bromance” Diplomasisi Türkiye, Trump döneminde hem fırsat hem de risklerle karşı karşıya. ABD için bir “üretim üssü” olma potansiyeli bulunsa da, dış ticaretinin %55’inden fazlasını gerçekleştirdiği Avrupa ekonomisinin daralması büyük risk taşıyor. HIT-30 gibi yüksek teknoloji teşvikleri, Türkiye’nin yeni dönemdeki stratejik hamlelerini oluşturuyor.
Trump, ABD’nin 37 trilyon doları aşan borç yükünü finanse etmek için politika faizini %1 seviyesine indirmeyi hedefliyor. FED’in bağımsızlığına yönelik bu müdahaleler, piyasalarda tahvil yatırımcılarını tedirgin ediyor. Enflasyon beklentilerinin %4’ün üzerine çıkması, FED’in manevra alanını kısıtlıyor.
Trump’ın “Blokaj” Stratejisi İran savaşı, enerji piyasalarında arz krizine neden oldu. Günlük 10.1 milyon varil petrol kaybı, Mart 2026’da fiyatlarda tek ayda 46 dolarlık bir artışa yol açtı. ABD, Stratejik Petrol Rezervlerini (SPR) açsa da, fiziksel arzın yetersizliği nedeniyle enflasyon üzerindeki baskı devam ediyor.
Küreselleşme parçalanıyor gibi görünüyorken, Küresel ekonomi, rasyonel piyasalardan jeopolitik çatışma alanlarına evrilmiş durumda. 2026 itibarıyla küresel büyüme tahminlerinin %2‘ye gerilemesi, bu “yeni normal”in maliyetinin yüksek olduğunu gösteriyor. Başarı, artık serbest ticaretle değil, stratejik otonomi ve çeviklikle ölçülüyor.
